
Article
Herkenbare Teampatronen
Je gaat het pas zien als je het doorhebt
Families, organisaties, teams. Zet een paar mensen bij elkaar en er gebeurt … van alles! De gemiddelde soap is er niks bij: onderhuidse spanning, muren van onbegrip, oordelen over en weer, geroddel bij het koffieapparaat. Niks om je voor te schamen. Overkomt de beste.
Teams zitten vol gedragspatronen. Deze ontstaan niet zomaar – ze hebben een functie in het systeem. Het dient (vaak onbewust) een collectief doel. Soms is het even zoeken, maar niks gebeurt zomaar. De vraag is dus niet wie de schuldige is, maar wat jullie samen in stand houden en … waarom.
Het belangrijkste: maak het niet persoonlijk. Gedrag is zelden alleen van jou of van een ander. Het is bijna altijd een reactie op een context – op iets wat eerder gebeurde, of op een onzichtbaar patroon in de groep. Kijk dus naar het systeem, niet naar de poppetjes.
The Usual Suspects
Het zijn altijd dezelfde mensen die aan het woord zijn en meetings domineren. Andere teamleden blijven meer op de achtergrond.
Ja-zeggen-nee-doen
In meetings knikt iedereen instemmend, maar daarna gebeurt er… precies niks. Door ‘ja’ te zeggen en toch je eigen gang te gaan, hebben we geen conflict, maar ook geen vooruitgang.
De Roze Olifant
Iedereen weet wat er speelt (een hot topic!), maar we hebben het er niet over. Veel te spannend! Door pijnlijke onderwerpen niet te benoemen beschermen we onszelf, maar blijft het probleem onderhuids doorwoekeren.
Beter-In-Een-Bila
Waarom iets in de groep bespreken als het ook lekker veilig en snel één-op-één kan? Niemand luistert mee en kan je afrekenen als je iets verkeerd zegt.. Het gevolg: alles wat wél in de groep wordt besproken voelt nutteloos.
De Sub-Club
Op je eigen eiland ben je koning: geen vervelende collega’s die je vertellen wat je moet doen, je hebt zelf de controle. Een verzameling individuen in plaats van een team. Veilig, maar de kracht van het collectief gaat verloren.
De Leider Moet Het Oplossen
Alle ballen op de leidinggevende! Die moet knopen doorhakken, keuzes maken, conflicten oplossen. Het team wacht ongeduldig af. Lekker veilig, maar ook frustrerend omdat de leider het altijd net fout doet.
Het Schoolplein
Onzichtbare regels bepalen wie erbij hoort en wie niet. Iedereen voelt de ongeschreven statusverhoudingen. Veilig voor wie erbinnen valt, pijnlijk uitsluitend voor anderen.
Het Gaat Om De Inhoud (Not…)
We denken dat we het over de inhoud hebben, maar ondertussen gaat het over macht, status, vertrouwen, erkenning. Door het inhoudelijk te houden, hoeven we niet over onszelf of onze relaties te praten. Veel te gedoe.
Ja-Maar, Nee-Want
“Ja, maar dat hebben we al geprobeerd.” “Ja, maar dat kan niet omdat…”
Het lijkt op meedenken, maar blokkeert elke nieuwe richting. Het team blijft in de comfortzone: geen risico’s, maar ook geen vernieuwing.
Hullie en Zullie
Subgroepen: “oude garde” vs “newbies”, “management” vs “werkvloer”
die over en weer labelen en oordelen, zonder een echt gesprek. Door in groepen te denken, hoef je geen contact met ‘de anderen’. Dodelijk voor echte samenwerking.
De Zondebok
Er is altijd wel iemand die ‘het niet goed doet’ volgens het team. Vaak zijn dit de ‘hoge bomen’ die zo een kopje kleiner gemaakt worden. Door alle spanning op één teamlid te projecteren, hoeft de rest niet naar zichzelf te kijken.
Rollende Ogen
Non-verbaal verzet: blikken van verstandhouding, gezucht, lichaamshouding die “stom hè?” uitstraalt. Je kunt niet aangesproken worden op wat je niet hardop zegt. Zo toon je veilig je afkeuring zonder confrontatie.
Het Achterommetje
Door via de achterdeur te klagen in plaats van rechtstreeks, hoeven we niemand recht in de ogen te kijken. Lekker ontladen zonder risico. Tot je zelf aan de beurt bent. Dit ondermijnt de veiligheid in het team.
De Crisisstand
Alles is altijd urgent. Het team rent van brandje naar brandje zonder reflectie. De adrenaline geeft het gevoel dat je goed bezig bent. Een perfect excuus om de lastigere vraag te vermijden: doen we wel de juiste dingen?
Stoepje schoonvegen
Een ding is zeker: aan mij ligt het niet! Ik zorg ervoor dat mijn eigen zaakjes keurig voor elkaar zijn, ook als dat betekent dat jij daardoor in de problemen komt. Eigen verantwoordelijkheid boven teambelang.
De Dramadriehoek
Een klassieker: slachtoffer klaagt, redder helpt, slachtoffer valt redder aan, redder voelt zich verraden. Wisselende rollen, hetzelfde script. Iedereen wijst naar elkaar, gevangen in dezelfde scènes zonder ooit regisseur te worden.
Veel Geklaag, Weinig Wol
Er wordt veel geklaagd over wat niet werkt, maar er is weinig initiatief om iets te veranderen. Klagen is veiliger dan doen — je riskeert niets en kunt altijd ‘gelijk’ krijgen. Veilig aan de zijlijn, zonder risico van falen.
Het Lijsttrekkersdebat
Iedereen aan tafel vertelt zijn eigen verhaal. De volgende begint opnieuw, zonder in te gaan op wat eerder gezegd is. Veel monologen, geen dialoog. Iedereen voelt zich gehoord door zichzelf, maar het collectief blijft onbenut.
Gezellig hè?
Wat er ook gebeurt, het moet wel een beetje leuk blijven. Er ligt een deken van harmonie over het team. Moeilijke kwesties worden met een grap weggelachen. En veilige sfeer, maar echte gesprekken blijven uit.